السيد الخميني (مترجم: اسلامى)
311
تحرير الوسيلة (فارسى)
( 1 ) مسألهء 6 - اگر به قصد ركوع خم شود و وقتى كه به حدّ ركوع رسيد ، ركوع را فراموش كند و به طرف سجده فرود آيد ، چنانچه قبل از آنكه از حدّ ركوع ، خارج شود ، يادش بيايد بايد به همان حالت ، با طمأنينه باقى بماند و ذكر ركوع را بگويد ، و اگر پس از آنكه از حدّ ركوع خارج شده است يادش بيايد ، در صورتى كه [ و لو ] به مقدار يك لحظه ، ( به عنوان ركوع ) در حدّ ركوع توقّف داشته ، سپس ركوع را فراموش نموده باشد ، بنابر اقوا ، بدون آنكه راست بايستد ، بايد سجده كند ، و گرنه بايد احتياط را ترك نكند ، كه راست بايستد ، سپس به سجده فرود آيد و نمازش را تمام كند ، و بعد هم اعاده نمايد . ( 2 ) مسألهء 7 - گفتن ذكر در ركوع واجب است ، و بنابر اقوا ، به گفتن هر ذكرى اكتفا مىتوان كرد و احتياط آن است كه ذكرش باندازهء سه بار تسبيح كوچكتر يا يك بار تسبيح بزرگتر باشد كما اينكه احتياط آن است كه در صورت اختيار نمودن تسبيح خداوند متعال ، يا سه مرتبه تسبيح كوچكتر را اختيار كند و ذكر كوچكتر عبارت از « سبحان اللّه » است و يا يك مرتبه ذكر بزرگ را ( اختيار نمايد ) و ذكر بزرگتر عبارت از « سبحان ربى العظيم و بحمده » است و احتياط و بهتر است كه آخرى ( يعنى سبحان ربى العظيم و بحمده ) را انتخاب كند و احتياط بيشتر آن است كه همين ذكر بزرگتر را سه مرتبه بگويد . ( 3 ) مسألهء 8 - هنگام گفتن ذكر واجب ، بايد بدن در حال طمأنينه و آرامش باشد ، پس اگر عمدا طمأنينه را ترك كند نمازش باطل مىشود بر خلاف اينكه سهوا ترك نمايد ، هر چند احتياط آن است كه اگر سهوا هم طمأنينه را ترك كند نماز را از نو بخواند و اگر عمدا قبل از رسيدن به حدّ ركوع يا پس از رسيدن به آن ، ولى قبل از آرام گرفتن بدن ، شروع به گفتن ذكر نمايد ، يا آنكه گفتن ذكر را در حال بلند شدن از ركوع ، قبل از آنكه از حدّ ركوع خارج شود يا بعد از آن ، تمام كند ، قطعا چنين ذكرى كفايت نمىكند و بنابر اقوا ، نمازش باطل است ولى احتياط آن است كه آن نماز را تمام كند ، سپس از نو بجا آورد ، بلكه اگر ذكر مستحبّى را هم به قصد خصوصيّت كه در حال ركوع وارد شده است [ نه آنكه خودش ذكر مطلق مستقلى باشد ] ، با چنين كيفيّتى [ مثلا قبل از رسيدن به حدّ ركوع و يا . . . ] بگويد ، بنابر احتياط واجب ، نمازش باطل است و اگر قصد خصوصيّت نداشته باشد [ و به آن كيفيت بگويد ] اشكال ندارد و اگر به جهت بيمارى يا غير آن ، بر طمأنينه قدرت نداشته باشد ، طمأنينه از گردنش ساقط است ، ليكن بر او واجب است كه ذكر واجب را قبل از آنكه از حدّ ركوع خارج شود ، تمام كند و همچنين واجب است از ركوع بلند شود ، بطورى كه راست و آرام بايستد . بنابراين ، اگر قبل از آنكه چنين بايستد ، عمدا به سجده رود ، نمازش باطل مىشود . ( 4 ) مسألهء 9 - در حالى كه راست ايستاده ، گفتن تكبير براى ركوع ، مستحب است و احتياط آن است كه ترك نشود ، و مستحب است دستها را در حال گفتن تكبير بلند كند و كف دستها را با انگشتان باز در حال ركوع روى زانوها ، بگذارد و احتياط آن است كه در صورت امكان ( گذاشتن دستها را بر زانو ) ترك ننمايد و همچنين مستحب است زانوها را به عقب كشيده كمر را صاف نگاه دارد و